Atatürk Ailesi ve Arkadasları

Latife Uşşaklı (Uşşaki) Hayatı

Latife Uşşaklı (Uşşaki)

(1900, İzmir – 1975, İstanbul)

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı eşidir. 29 Ocak 1923 – 5 Ağustos 1925 tarihleri arasında iki buçuk yıl boyunca Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ile evli kalmıştır.

Latife Hanım 1900 yılında İzmir’de doğdu. İzmir’in tanınmış ailelerinden Uşakizade Muammer Bey’in kızıdır. İstanbul Arnavutköy Amerikan Kolejini bitirdi. Paris’te Sorbonne Üniversitesi’nde hukuk ve siyaset okudu. Londra’da dil öğrenimi gördü. Sakarya Savaşı’nın kazanılması üzerine, Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın ordusuyla İzmir’e gireceğini hissederek, Türkiye’ye döndü.

Gazi Mustafa Kemal Paşa, Latife Hanım’ın daveti üzerine 13 Eylül 1922 günü Uşakizade Köşkü’ne gelmiştir. Eski belediye başkanlarından tüccar Uşakizade Muammer Bey’in kızı olduğunu, dört lisan bildiğini belirten Latife Hanım, Gazi’ye Sorbonne’daki tahsilini yarım bırakarak, İzmir’e girecek muzaffer orduyu beklediğini söylemiştir. Latife Hanım, Gazi’ye işgal altındaki İzmir’de yaşadıklarını ve başından geçenleri anlatmış ve Gazi’yi Göztepe’deki köşklerinde kalmaya davet etmiştir. Genç kadının Avrupa’daki eğitiminin, dürüst yaklaşımının ve samimiyetinin etkisi altında kaldı. Ama evinde kalma önerisini hemen kabul etmemiştir.

Latife Hanım, Gazi Mustafa Kemal Paşa’yı 20 gün köşklerinde ağırladı. Bu tanışmadan sonra haberleşmeleri devam etti. Bir süre sonra Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın annesi Zübeyde Hanım da, sağlık sorunları nedeniyle İzmir’e gittiğinde Karşıyaka’daki Uşakizade Köşkü’nde (günümüzün Latife Hanım Anı Evi) ağırlandı. Zübeyde Hanım’ın 14 Ocak 1923’te ölümü üzerine İzmir’e giden Gazi Mustafa Kemal Paşa ile Latife Hanım 29 Ocak 1923 tarihinde Muammer Bey’in Göztepe’deki evinde, sade bir nikâhla evlendiler. Bu, nikâhta kendileri de bulunduğu için dönemin âdetlerine uymayan bir törendi. Mareşal Fevzi Çakmak ve Kâzım Karabekir Paşalar Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın, İzmir Valisi Mustafa Abdülhalik Renda ile Başyaver Salih Bozok ise Latife Hanım’ın tanıkları idi.

Bu evlilikle Latife Hanım, modern ve medeni Türk kadınının simgesi olma görevini üstlendi. Yeni devletin başkenti Ankara’ya gelerek Çankaya’da ilk cumhurbaşkanlığı köşkü olarak kullanılan Kuleli Köşk (günümüzde Atatürk Müzesi olarak kullanılan bugünkü adıyla Eski Köşk)’te yaşadı. Eşinin isteği üzerine TBMM’deki oturumları izlemeye giden Latife Hanım, TBMM’ye giren ilk Türk kadını oldu. Pek çok yurt gezisinde eşine eşlik etti. 1925 yazında Çankaya Köşkü’nde yaşanan tatsız bir olaydan sonra Latife Hanım ve Gazi Mustafa Kemal Paşa boşandılar. Boşanma haberi, 5 Ağustos 1925 günü radyoda yayımlanan bir hükümet bildirisi ile duyuruldu.

Ölümüne kadar yurtdışında ve İstanbul’da yaşayan Latife Hanım, evliliği ve eşi hakkında konuşmayı ya da yazmayı kesinlikle kabul etmedi. 12 Temmuz 1975’te İstanbul’da hayatını kaybetti ve Edirnekapı Şehitliği’ndeki aile mezarlığına gömüldü.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir